In
1482 overleed Maria van Bourgondië te Brugge na een val van haar paard.
De regering werd overgenomen door haar gemaal Maximiliaan van Oostenrijk
die regeerde als voogd namens hun minderjarige zoon Filips de
Schone (1478-1506). Deze huwde op veertienjarige leeftijd met
Johanna van Castilië, maar overleed al vrij jong in 1506. Na de dood
van Filips de Schone regeerde zijn zuster Margaretha van
Oostenrijk als landvoogdes over de Nederlanden tot de
meerderjarigheid van Karel V (1500-1558). De
Habsburgse periode betekende voor Brussel heel veel. Tijdens deze
regeerperiode werd de stad de feitelijke hoofdstad van de Nederlanden.
(Maximiliaan van Oostenrijk en zijn
familie)
Onder Margaretha van Oostenrijk zag de toekomst voor Brussel er echter
niet zo rooskleurig uit. Margaretha verkoos namelijk Mechelen boven Brussel,
waarschijnlijk omdat de Brusselaars zich vijandig getoond hadden tegenover
haar vader Maximiliaan. Het Bourgondisch-Habsburgs Hof bevond zich
tussen 1500 en 1531 in de stad aan de Dijle hoewel Brussel kosten noch
moeite spaarde om het Hof op de Koudenberg om te bouwen tot één
van de meest luxueuze vorstelijke residenties in Europa. Na haar dood werd
Margaretha opgevolgd als landvoogdes door de zuster van Karel V, Maria
van Hongarije ( 1505 - 1558). Maria verkoos Brussel als
residentie en vanaf 1532 werd de Zennestad weer het centrum van pracht en
praal. De ontploffing in 1546 van het kruitmagazijn had trouwens de halve
stad Mechelen in een ruïne veranderd. Door de aanwezigheid van het Hof
kwamen vele rijke kooplieden, ambassadeurs, kunstenaars en adellijke
families zich opnieuw in Brussel vestigen wat natuurlijk een invloed had op
het ontstaan van een industrie in luxeprodukten zoals wandtapijten en
schilderijen. Belangrijke Brusselaars uit deze periode waren: Andreas
Vesalius, lijfarts van Karel V en Filips II, alsook Barent van Orley, de
stadsschilder. Tijdens deze periode ontstond ook de eerste internationale
postdienst, opgericht door de familie van Thurn und Taxis. Deze postdienst
verzorgde de verbindingen tussen de ver van elkaar gelegen delen van het
Habsburgse rijk.
Het Brusselse
wandtapijt
In de 15e eeuw was de
wandtapijtindustrie zo belangrijk geworden dat een apart ambacht
ontstond. Vooral de aanwezigheid van de hertogen van Bourgondië
deed deze luxe-industrie een hoge vlucht nemen. De Brusselse
wandtapijten waren vervaardigd met uiterst waardevolle materialen zoals
wol, zijde en goud-en zilverdraad. De voorstellingen op de
tapijten werden ontworpen door belangrijke kunstenaars. Hun 'kartons'
werden op de weefgetouwen omgezet in prachtige tapijten waarbij men de
techniek van de lage schering toepaste. Men werkte op een horizontaal
getouw en de kartons werden onder de kettingdraden geplaatst.
Vooral de 16e eeuw was een hoogtepunt. De tapijten werden versierd met
decoratieve elementen zoals bloemen en lofwerk en tevens liet zich de
invloed van de Italiaanse renaissance gelden: de mens kreeg een meer
dominerende plaats in het tapijt en het decor werd harmonischer en
architecturaler. Het museum van het Broodhuis bezit een wandtapijt uit
een reeks van vier die de legende van Onze Lieve Vrouw van de Zavel
voorstellen, besteld door Frans van Taxis. De kartons van deze reeks
worden toegeschreven aan Barent van Orley. De tapijtenreeks werd
vervaardigd rond 1516-1518. Andere belangrijke tapijtencentra waren
Atrecht, Doornik en Oudenaarde. De Brusselse tapijten kan men vaak
herkennen door de aanwezigheid van de twee letters B
(Brussel in Brabant),
gescheiden door een schildje.
In het begin van zijn regering liet Karel V het vroegere 's Hertogenhuys
op de grote markt heropbouwen in laat-gothische stijl met
renaissance-invloeden. Het heette voortaan 's Coninxhuys (Maison
du Roi) hoewel de Brusselaars het gebouw, zoals vroeger, het Broodhuis
bleven noemen. Keizer Karel, die vaak weg was naar andere delen van het
Habsburgse rijk, verbleef slechts met tussenpozen op de Koudenberg. Hoewel
hij graag in Brussel verbleef, kon de Keizer het niet laten om zich met
allerlei stedelijke materies te bemoeien. Dit resulteerde vaak in het
meer en meer beknotten van de stedelijke vrijheden.
Belangrijk voor Brussel was de beslissing van Keizer Karel om de stad
via de Rupel met de Antwerpse haven te verbinden door de bouw van een
kanaal. Antwerpen had zich, na het verdwijnen van de haven van Brugge,
ontwikkeld tot het economische en financiële hart van de Nederlanden.
Brussel vervulde de rol van residentiële en administratieve
hoofdstad. Tot 1550 was de Zenne de enige waterweg naar het noorden. Jammer
genoeg voor de Brusselaars liep de Zenne door het gebied van de Mechelaars
die nooit aarzelden om uit deze situatie geld te slaan door het heffen van
tol. Na het zoveelste dispuut tussen Mechelen en Brussel over de
doorvaart naar Antwerpen besliste Karel V in 1531 dat de Brusselaars een
kanaal mochten bouwen tot aan de Rupel ('Van dat men 't water uyt der
Schelden Brusselwaerts brengen sal deur een nieu gravinge'). De uitvoering
liet lang op zich wachten maar uiteindelijk startten de werken aan het
kanaal op 16 juni 1550 onder leiding van Burgemeester Locquenghien. Op
12 oktober 1561 werd deze indrukwekkende technische prestatie voltooid en
beschikte de stad over een nieuwe moderne waterweg naar het belangrijke
Antwerpen. (Keizer
Karel V, naar Titiaan, Prado Madrid)
Karel V deed op 25 oktober 1555 troonsafstand in het paleis op de
Koudenberg. Zijn rijk werd verdeeld tussen zijn broer Ferdinand, die de
Oostenrijkse gebieden kreeg, en zijn zoon Filips II
(1527-1598) die de Spaanse bezittingen en de Nederlanden erfde. Hiermee werd
de Spaanse periode ingeluid.
In
1482 overleed Maria van Bourgondië te Brugge na een val van haar paard.
De regering werd overgenomen door haar gemaal Maximiliaan van Oostenrijk
die regeerde als voogd namens hun minderjarige zoon Filips de
Schone (1478-1506). Deze huwde op veertienjarige leeftijd met
Johanna van Castilië, maar overleed al vrij jong in 1506. Na de dood
van Filips de Schone regeerde zijn zuster Margaretha van
Oostenrijk als landvoogdes over de Nederlanden tot de
meerderjarigheid van Karel V (1500-1558). De
Habsburgse periode betekende voor Brussel heel veel. Tijdens deze
regeerperiode werd de stad de feitelijke hoofdstad van de Nederlanden.
